เปลี่ยนสำนักงานบัญชีระหว่างปีแล้วกังวลว่าเอกสารจะมาไม่ครบ แบบภาษีบางเดือนจะไม่มีใครยื่น หรือปลายปีปิดงบไม่ลง ความกังวลนี้มีเหตุผล เพราะงานครึ่งปีแรก ทั้งรายการที่บันทึกแล้ว แบบที่ยื่นแล้ว และเรื่องที่ยังค้าง ต้องส่งต่อให้ครบก่อนสำนักงานใหม่จะทำงานต่อได้
บทความนี้สรุปว่าต้องตรวจอะไรก่อนเปลี่ยน ต้องรับส่งเอกสารอะไร ใครเป็นผู้เตรียม และเรื่องไหนควรตกลงให้ชัดเป็นลายลักษณ์อักษร
1) เปลี่ยนระหว่างปีทำได้ แต่ต้องรับช่วงงานครึ่งปีแรกให้ครบ
การเปลี่ยนสำนักงานบัญชีระหว่างปีทำได้ตามปกติ สิ่งที่ยากกว่าการเปลี่ยนต้นปีคืองานครึ่งปีแรกที่ต้องรับต่อ ถ้าส่งต่อไม่ครบ ปัญหามักไปโผล่ตอนปิดงบปลายปี ซึ่งแก้ยากกว่าและใช้เวลามากกว่า
หน้าที่จัดทำบัญชีตามกฎหมายยังเป็นของกิจการ ไม่ได้ย้ายไปอยู่กับผู้รับจ้าง เจ้าของจึงควรรู้ว่างานแต่ละส่วนอยู่กับใครระหว่างเปลี่ยนมือ
4 เรื่องที่ต้องตรวจสอบก่อนเปลี่ยนสำนักงานบัญชี
| ตรวจอะไร | ถ้าข้ามไป เสี่ยงอะไร |
| 1. ขอบเขตงานของสำนักงานเดิม รับผิดชอบถึงงวดไหน และแบบของงวดนั้นยื่นแล้วหรือยัง ควรตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรและตัดที่สิ้นเดือน | แบบของเดือนสุดท้ายครบกำหนดยื่นในเดือนถัดไป ถ้าไม่ระบุว่าใครยื่น อาจไม่มีใครยื่น และเบี้ยปรับเงินเพิ่มตกเป็นของกิจการ |
| 2. ประวัติการยื่นแบบและชำระ ภาษีและเงินสมทบประกันสังคมทุกเดือนที่ผ่านมา เจ้าของตรวจเองได้ในระบบ e-Filing ของกรมสรรพากรและ e-Service ของประกันสังคม | งวดที่ค้างยื่นหรือค้างชำระจะถูกพบช้า และเบี้ยปรับเงินเพิ่มสะสมตามเวลา |
| 3. ยอดเงินฝากในงบทดลองล่าสุด ตรงกับ statement ธนาคารทุกบัญชีหรือไม่ | ยอดยกมาผิดตั้งแต่ต้น สำนักงานใหม่ต้องแก้ย้อนหลัง และปิดงบปลายปีช้า |
| 4. หนังสือจากหน่วยงานรัฐที่ยังไม่ปิดเรื่อง จากกรมสรรพากร กรมพัฒนาธุรกิจการค้า หรือสำนักงานประกันสังคม | กำหนดตอบหลุดระหว่างเปลี่ยนมือ เพราะแต่ละฝ่ายคิดว่าอีกฝ่ายดูแลอยู่ |
2) ข้อมูลที่ต้องส่งต่อ และใครเป็นผู้เตรียม
ใช้ตารางนี้เป็นรายการตรวจรับ แล้วให้สำนักงานใหม่ดูว่ากิจการของคุณต้องใช้ข้อใดบ้าง เพราะแต่ละกิจการมีแบบภาษีและเอกสารไม่เท่ากัน
| ข้อมูลหรือเอกสาร | ผู้เตรียมหรือส่งมอบ | วัตถุประสงค์ |
| งบทดลอง สมุดรายวัน และบัญชีแยกประเภท ตั้งแต่ต้นรอบบัญชีถึงวันตัดงาน ขอเป็นไฟล์ที่แก้ไขได้ เช่น Excel หรือไฟล์ export จากโปรแกรมบัญชี | สำนักงานเดิม | ตั้งยอดยกมาและบันทึกบัญชีต่อ ไฟล์ PDF อย่างเดียวนำไปตั้งยอดต่อได้ยาก |
| แบบภาษีที่ยื่นแล้วพร้อมหลักฐานการชำระ เช่น ภ.ง.ด.1, ภ.ง.ด.3, ภ.ง.ด.53, ภ.พ.30 (ถ้าจด VAT) และ ภ.ง.ด.51 ถ้าถึงกำหนดแล้ว | สำนักงานเดิม กิจการตรวจซ้ำในระบบออนไลน์ | ยืนยันว่าไม่มีงวดค้างยื่นหรือค้างชำระ |
| รายงานภาษีซื้อ รายงานภาษีขาย และรายงานสินค้าและวัตถุดิบ (กิจการที่จด VAT) | สำนักงานเดิม | ต่อยอดงาน VAT และยอดสินค้าคงเหลือ |
| แบบ สปส.1-10 รายชื่อพนักงาน และข้อมูลเงินเดือนที่หักภาษีไว้ | สำนักงานเดิม หรือฝ่ายบุคคลของกิจการ | ยื่นงวดถัดไป และเตรียม ภ.ง.ด.1ก ต้นปีหน้า |
| ทะเบียนทรัพย์สิน ระบุวันที่ซื้อ ราคาทุน อัตราค่าเสื่อม และค่าเสื่อมสะสม | สำนักงานเดิม | คิดค่าเสื่อมราคาต่อ โดยไม่ต้องไล่เอกสารซื้อย้อนหลัง |
| รายละเอียดลูกหนี้ เจ้าหนี้ และเงินกู้ยืมกรรมการ ณ วันตัดงาน | สำนักงานเดิม | กระทบยอดกับเอกสารและ statement จริง |
| งบการเงินและ ภ.ง.ด.50 ของปีก่อน | กิจการ หรือสำนักงานเดิม | ยอดยกมาต้นปีต้องตรงกับยอดปลายปีที่แล้ว |
| statement ธนาคารทุกบัญชี ตั้งแต่ต้นรอบบัญชี | กิจการ | ตรวจยอดเงินฝาก และหารายการที่ยังไม่ได้บันทึก |
| ต้นฉบับใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และสัญญา ที่เคยส่งให้สำนักงานเดิม | สำนักงานเดิม ส่งคืนกิจการ | กิจการมีหน้าที่เก็บรักษาบัญชีและเอกสารประกอบ ดูระยะเวลาในหัวข้อแหล่งอ้างอิง |
| สิทธิ์เข้าระบบออนไลน์ e-Filing กรมสรรพากร, DBD e-Filing และ e-Service ประกันสังคม | กิจการเป็นเจ้าของบัญชีผู้ใช้ | กิจการเปลี่ยนรหัสผ่านเอง แล้วมอบสิทธิ์ให้สำนักงานใหม่อย่างปลอดภัย (ดูหัวข้อ 3) |
| หนังสือจากหน่วยงานรัฐที่ยังไม่ปิดเรื่อง | กิจการ และสำนักงานเดิม | ติดตามเรื่องค้าง ไม่ให้หลุดระหว่างเปลี่ยนมือ |
| ตัวอย่างสมมติ (ไม่ใช่ข้อมูลลูกค้าจริง) บริษัทจำหน่ายอุปกรณ์สำนักงาน จด VAT มีพนักงาน 8 คน รอบบัญชีมกราคมถึงธันวาคม ไม่ได้เป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ตัดสินใจเปลี่ยนสำนักงานบัญชีในเดือนกรกฎาคม และตกลงวันตัดงาน 30 มิถุนายน แต่ละฝ่ายรับผิดชอบตามตารางด้านล่าง |
| ผู้รับผิดชอบ | งานที่ตกลงไว้ |
| สำนักงานเดิม | • บันทึกบัญชีงวดมกราคมถึงมิถุนายน • ยื่นแบบรายเดือนของงวดมิถุนายน ซึ่งครบกำหนดในเดือนกรกฎาคม • ส่งงบทดลอง ณ 30 มิถุนายน และไฟล์บัญชีที่แก้ไขได้ |
| สำนักงานใหม่ | • ตรวจยอดยกมา ณ 30 มิถุนายน • บันทึกบัญชีตั้งแต่งวดกรกฎาคม และยื่นแบบรายเดือนตั้งแต่งวดกรกฎาคม • จัดทำ ภ.ง.ด.51 ตามที่ตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร |
| กิจการ | • ยืนยันประมาณการกำไรสุทธิทั้งปีสำหรับ ภ.ง.ด.51 และชำระภาษี • เปลี่ยนรหัสผ่านระบบออนไลน์ และมอบสิทธิ์ให้สำนักงานใหม่ • รับต้นฉบับเอกสารคืน และแจ้งผู้สอบบัญชีว่าเปลี่ยนผู้ทำบัญชีระหว่างปี |
เรื่อง ภ.ง.ด.51 ในตัวอย่างนี้: ต้องยื่นภายใน 2 เดือนนับแต่วันครบ 6 เดือนแรกของรอบบัญชี คือภายใน 31 สิงหาคม (ยื่นทางอินเทอร์เน็ตอาจได้ขยายเวลาตามประกาศของแต่ละปี) บริษัทในตัวอย่างเป็นนิติบุคคลทั่วไป จึงคำนวณจากประมาณการกำไรสุทธิทั้งปี ตัวเลขครึ่งปีแรกที่สำนักงานเดิมบันทึกไว้ใช้เป็นข้อมูลประกอบการประมาณการ ไม่ใช่ฐานคำนวณโดยตรง
ส่วนบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุน และกิจการบางประเภทที่กฎหมายกำหนด ใช้กำไรสุทธิจริงของครึ่งปีแรก ถ้าประมาณการกำไรสุทธิต่ำไปเกินร้อยละ 25 โดยไม่มีเหตุอันสมควร ต้องเสียเงินเพิ่มร้อยละ 20 ของภาษีที่ชำระขาดไป (Q&A ภ.ง.ด.51 กรมสรรพากร)
Alt text: ตัวอย่างสมมติการแบ่งหน้าที่ของสำนักงานเดิม สำนักงานใหม่ และกิจการ เมื่อเปลี่ยนสำนักงานบัญชีโดยตัดงาน 30 มิถุนายน
3) ประสานงานกับผู้ทำบัญชีอย่างไรให้งานไม่หลุด
- ให้สำนักงานใหม่ส่งรายการเอกสารที่ต้องการ แล้วกิจการเป็นผู้ขอจากสำนักงานเดิม เพราะเอกสารและบัญชีออนไลน์เป็นของกิจการ
- ส่งมอบพร้อมใบรับ-ส่งที่ระบุรายการและจำนวนแฟ้ม ลงชื่อทั้งสองฝ่าย
- แจ้งผู้สอบบัญชีว่าเปลี่ยนผู้ทำบัญชีระหว่างปี เพราะตอนตรวจงบอาจขอดูข้อมูลครึ่งปีแรกและใบส่งมอบ
- ผู้ทำบัญชีต้องแจ้งการเปลี่ยนแปลงการรับทำบัญชีในระบบ e-Accountant ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ภายใน 30 วันนับแต่วันที่มีการเปลี่ยนแปลง (คู่มือ DBD e-Accountant) ถามให้ชัดว่าใครแจ้งและเสร็จเมื่อไร
- ถ้ายังไม่ได้รับเอกสาร ให้ทำหนังสือขอส่งมอบเอกสารและข้อมูลบัญชี ระบุรายการแฟ้ม ไฟล์ และวันที่ต้องการ แล้วส่งแบบมีหลักฐาน
- ถ้ามีค่าบริการที่ยังค้างหรือยังเห็นไม่ตรงกัน ให้ตรวจตามสัญญาและเจรจาเป็นอีกเรื่องหนึ่ง แยกจากการขอส่งมอบเอกสาร ถ้ายังตกลงกันไม่ได้ ควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมาย



